“Controversia vertebatur inter D.B épiscopum et canonicos Vivarienses ex une parte, et D.Raymundum comitem Tolosae ex altera. Conquerebantur ecclesia, episcopus et canonici Vavarii, siquedem de castro de Fanjau aedificato a D.comite, quod dicedant, ut in suo solo aedificatum ad se pertinere. Item quod feuda illorum acquisierat, videlicet in argentaria unam seczenam a Stephano de Taurias, alteram a Poncio de Rocha-Forti,
castrum de Allas, turrim Petri de Vernone de Monte-regali, castrum de Taurias de Monte-brisonis. Item dicebant quod quidquid acquisierat in Argentaria, in Sumpa et in aliis redditibus injuste possidebat, nam quidquid in Argentaria possidebat vel percipiebat praedictus comes, asserebat praedictus episcopus eum injuste sicut allodium Vivariensis ecclesiae, acquisivisse. Revocabant etiam praedicti episcopus et canonici
compositionem factum inter Nicolaum bonae memoriae quondam Vivariemsem episcopum, et Raymundum comitem patrem ejus; et ideo petebant sibi restitui castrum de Aigueze et de Gurgite-petra et de Remolinis, et cc.marchas argenti, et sex denarios quos in marcha argenti percipiebat in Argentaria nomine compositionis. Asserebant etiam quod pater ipsius comitis, et ipse comes, et bajuli conum, et Aragonenses,
in Argentaria et alibi in Vivariensi multa damna intullisent: super quibus satisfactionem sibi fieri postulabant. E contra conquerebatur D.comes praedictus quod instrumentum quod factum fuerat inter ipsum D.Nicolaum bonae memoriae quondam Vivariensem episcopum, et ejusdem ecclesiae canonicos, super compositione facta inter cos de Argentaria, nollent, cum ex pacto tenerentur, sigilli sui munimine roborare. Tandem lite super
his omnibus contestata, coram legato Romanae curiae V.Regii episcopo, et magistro Thedisio a summo pontifice delegatis, D.episcopus et canonici Vivarii, et D. comes praedictus, compromiserunt super his omnibus in D.R.episcopum uticensem, coram quo praedicta lis et controversia amicabili compositione, partibus inter se ultro convenientibus, terminata est, in hunc modum. Convenit siquidem inter cos, quod D.B.Vavariensis
episcopus remisit et gripivit proedicto D.comiti, et successoribus suis in perpetuum, petitionem quam faciebat ei super castro de Fanjau, donans eidem et confirmans castrum de Fanjau in feudum, sesundum forman infra scriptam; insuper donans eidem, in feudum subeadem forma, suam partem cazalis quam habebat juxta castrum praedictum, et concedens et approbans eidem in feudum, sub eadem forma, quidquid a B.de Anduzia,
seu Petro Bermundi filio ejus, et ab A.Pictavensi in eodem cazali poterit acquirere, Concessit insuper eidum comiti, ut praedictum castrum aedificare ad libitum suum valeat, infra fossata quae modo castrum tenuerit, et munire si voluerit ad opus fossati, et antemuralium, seu cujuslibet munitionis, secundum quod castrum ut modo aedificatum est valeat se extendere in fossatis interioribus et exterioribus, quae modo
castrum circumeunt undequaque; ita tanem quod nullus recipiatur in solo ipsius castri ambitus habitator. Praeteria solivit et gripivit praedictus episcopus praedicto comiti, petitionem quam faciebat ei de castro de Aigueze et de Gurgitepetra et de Remolinis, etc. de cc.marchis argenti, etc. de VI denariis quos percepit in marcha argenti; quae omnia habuerat ex compositione facta inter Nicolaum quomdam
episcopum Vivariensem et patrem ejus, et remisit ei omnes petitiones et actiones supradictas, et omnici malefacta et damna data ab co, vel a patre ipsius, vel ab aliis nomine corum, de quibus supra facta est mentio; praeter illa quae inferius episcopo et canonicus reservantur. Praeterea praedictus episcopus gripivit eidem comiti, et confirmavit, et laudavit in feudum, secundum compositionem factam inter D.Nicolaum quomdom
Vivariensem episcopum, et ipsum comiten de Argentaria, eam omnino approbans et confirmans, nisi quatenus praefatae compositioni per hanc secundam compositionem derogatur, sive penitus in aliquibus articulis abrogatur; scilicet medietatem totius argentariae de Segalariis et de Chassiers et de Taurias et medietatem in omnibus argentariis quae modo apparent, vel in futurum apparebunt et flumine Laudae usque ad Taurias,
et a rivo brevi usque ad Chassiers; ita ut percipiat D.comes mediatatem omnium proventuum et reddituum quae ex eis procedunt, vel in futurum procedunt, scilicet in hominibus, in firmanciis, justiciis, furnis, molendinis, farinariis, bannis, tollis, taliis, questis, leudis, mercatis et in omnibus exaltionibus justis seu injustis, et in omnibus omnino redditibus seu proventibus que ex eis apparent, vel apparebunt,
vel quandocumque a quoscumque excogitari poterunt; exceptis decimis decimarum, quas sibi retinent episcopi et ecclesia, et exceptis his quae Hugo Duissel reliquit ecclesiae Vivarii, in quibus ei nihil donavit. Et propter hoc D.comes praedictus debet facere fidelitatem D.praedicto episcopo et jurare ei debet deffendere ecclesiam praedictam, et canonicos, et clericos, et res et jura ejusdem ecclesiae...”
Source: Histoire générale du Languedoc, Dom Claude Devic et Dom Joseph Vaissete.